Η γυναίκα καθ'όλη τη πορεία της ζωής της προσπάθησε με χρόνιους και σκληρούς αγώνες να διεκδικήσει μια ισότιμη θέση στην κοινωνία. Έχοντας φτάσει πλέον στον 21ο αιώνα, μπορεί κανείς να συνειδητοποιήσει ότι τα κεκτημένα είναι αρκετά. Οι γυναίκες πλέον-στο μεγαλύτερο ποσοστό των χωρών-έχουν πρόσβαση στη μόρφωση, την εργασία, την πολιτική, ενώ παράλληλα έχουν αρθεί αρκετά από το στερεότυπα και τα ταμπού τα οποία τις περιέβαλλαν. Αυτή είναι η άποψη την οποία θα ακούσετε από την πλειονότητα των ανθρώπων. Είναι όμως πραγματικά χειραφετημένη η σύγχρονη γυναίκα;
Ελάχιστες γυναίκες έχουν ακουστά τον όρο "Σύνδρομο της Σταχτοπούτας". Τι είναι αυτό; Το "Σύνδρομο της Σταχτοπούτας" λέει πως η προσωπική, ψυχολογική εξάρτηση- η βαθιά επιθυμία μέσα μας ν’ αναλάβουν οι άλλοι τη φροντίδα μας- είναι η κυριότερη δύναμη που κρατάει αιχμάλωτη τη γυναίκα σήμερα. Είναι ένα δίχτυ από απωθημένες στο μεγάλο μέρος τους στάσεις και φόβους, που κρατάει τις γυναίκες σ’ ένα είδος μισόφωτου κάνοντας τες να αποφεύγουν την πλήρη χρήση του μυαλού και της δημιουργικότητας τους. Σαν τη Σταχτοπούτα οι γυναίκες σήμερα περιμένουν ακόμη κάτι εξωτερικό ν’ αλλάξει τη ζωή τους. Ο όρος αυτός εισήχθηκε από την συγγραφέα-δημοσιογράφο Colette Dowling στο ομώνυμο έργο της "Το Σύνδρομο της Σταχτοπούτας-ο φόβος της γυναίκας μπροστά στην ανεξαρτησία".
Ενώ δίνεται στις γυναίκες μια πραγματική ευκαιρία προς εκμετάλλευση, ώστε να ανέλθουν κοινωνικά, οικονομικά αλλά και να αποδείξουν την αυθεντικότητα της ανεξαρτησίας τους, συχνά οι ίδιες καταστρατηγούν τις προσπάθειές τους με το να επαναπαύονται στο ελάχιστο των προσπαθειών τους. Παρά το γεγονός ότι η κοινωνία έχει εξελιχθεί και έχουν προσφερθεί οι κατάλληλες προϋποθέσεις για αλλαγή της γυναικείας θέσης στον εργασιακό-οικονομικό τομέα, οι σύγχρονες γυναίκες εξακολουθούν να λειτουργούν οπισθοδρομικά-«Ακούστε τις γυναίκες να μιλάνε σήμερα και γρήγορα θα ανακαλύψετε πώς η “νέα γυναίκα” δεν είναι καθόλου νέα. Είναι ένα υβρίδιο. Ζεί μέσα σ’ ένα είδος φανταστικού χώρου και ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο συστήματα αξιών, το παλιό και το καινούριο. Συγκινησιακά δεν έχει καταφέρει να συμφιλιωθεί μαζί τους κι ούτε έχει βρει τρόπο να ενσωματώσει και τα δύο.»
Οι βασικότερες αιτίες για τις οποίες οι γυναίκες πολύ συχνά δε θέλουν να προχωρήσουν σε θέσεις πραγματικής αυτάρκειας είναι: α) η έλλειψη αυτοπεποίθησης, η οποία μας κυνηγάει από τα παιδικά μας χρόνια και αρκετές φορές μοιάζει σαν να είναι μια αυθύπαρκτη παρουσία, β) το πρόβλημα του αυτοπεριορισμού, κατά το οποίο οι γυναίκες μπλοκάρουν το πραγματικό τους δυναμικό. Οι δύο αυτές αιτίες πηγάζουν από τον κύριο λόγο που εμποδίζει τις γυναίκες: Το φόβο-«Οι γυναίκες δεν θέλουν να νιώσουν την αγωνία που είναι σύμφυτη με τη διαδικασία ανάπτυξης. Ο τρόπος που μεγάλωσαν ευθύνεται πολύ για την κατάσταση αυτή. Σαν παιδιά, οι γυναίκες δεν μαθαίνουν την αυτό-επιβεβαίωση και την ανεξαρτησία ˙ αντίθετα, μαθαίνουν την υποχώρηση και την εξάρτηση. Το γεγονός ότι τώρα άλλαξαν τα σήματα και “επιτρέπεται” στις γυναίκες να είναι ανεξάρτητες, τις έχει ρίξει σε μια κατάσταση εσωτερικής σύγχυσης.» Όλα αυτά τα προβλήματα είναι στην πραγματικότητα μορφές άγχους μπροστά την πράξη και το άγχος αυτό συνδέεται με τους άλλους γενικότερους φόβους που πηγάζουν από την αίσθηση της γυναίκας ότι είναι ανεπαρκής και ανυπεράσπιστη μπροστά στον κόσμο.
Οι ψυχολόγοι γνώριζαν από παλιά πώς οι ανάγκες προσκόλλησης στους γονείς είναι πιο έντονες στα κορίτσια απ’ ότι στα αγόρια, μόνο που τα τελευταία χρόνια οι μελέτες άρχιζαν να εντοπίζουν το λόγο: Τα κορίτσια είναι πεπεισμένα πως για να επιβιώσουν πρέπει να έχουν προστασία, εξαιτίας μιας θεμελιακής αμφιβολίας που αρχίζει στα παιδικά τους χρόνια. Η βαθιά αυτή αμφιβολία πάνω στις ικανότητές τους δημιουργείται από φόβους των γονιών και από λανθασμένες κοινωνικές απαιτήσεις. Οι έρευνες δείχνουν πως οι γυναίκες εμποδίζουν οι ίδιες τον εαυτό τους να προχωρήσει. Η εξάρτηση, στη γυναίκα με τα χρόνια μεγαλώνει.
Η εκπαίδευση στην εξάρτηση αρχίζει πολύ νωρίς στη ζωή του κοριτσιού-εκδηλώνεται πριν ακόμη βγει από την κούνια όσο είναι βρέφος. Οι γονείς εντείνουν στο μυαλό των νήπιων κοριτσιών ότι σ’ ότι αφορά την αντιμετώπιση των κινδύνων και την αξιολόγηση της ασφάλειάς τους δεν μπορούν να στηριχθούν στον εαυτό τους. Δεδομένου ότι το μικρό κορίτσι λαμβάνει λιγότερη ενθάρρυνση προς ανεξαρτησία, περισσότερη γονεϊκή προστατευτικότητα, λιγότερη γνωστική και κοινωνική πίεση για τη διαμόρφωση μιας προσωπικότητας ξεχωριστής απ’ αυτήν της μητέρας της, λιγότερη σύγκρουση μητέρας-παιδιού, προχωρεί σε μια λιγότερο ανεξάρτητη εξερεύνηση του περιβάλλοντος της. «Το αποτέλεσμα είναι να μην αναπτύσσει δεξιότητες στην αναμέτρησή της με το περιβάλλον, ούτε εμπιστοσύνη στην ικανότητά της γι’ αυτή την αναμέτρηση. Συνεχίζει να εξαρτάται από τους μεγάλους για τη λύση των προβλημάτων της και γι’ αυτό το λόγο χρειάζεται τους συναισθηματικούς δεσμούς με τους μεγάλους.»
Προχωρώντας προς την εφηβεία τα κορίτσια στις κοινωνικές σχέσεις τους βιώνουν τη σύγκρουση εξάρτηση-ανεξαρτησίας ˙ όπως έμαθαν στα παιδικά τους χρόνια (κυρίως από την οικογένειά τους) συνεχίζουν να στηρίζονται στην αντίδραση των άλλων ως κύρια πηγή αυτοεκτίμησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η πορεία ανάπτυξης δεξιοτήτων και αυτονόμησης δεν γίνεται για προσωπικούς λόγους αλλά για κοινωνική αποδοχή. Έτσι και στη μετέπειτα ζωή τους, οι γυναίκες παραμένουν παγιδευμένες μέσα στο πρόβλημα της εξάρτησης, αδρανώντας και ενισχύοντάς το, επιρρίπτοντας τις ευθύνες της κατάστασής τους σε εξωτερικά αίτια (τύχη, κοινωνική θέση, φύλο, κλπ) χωρίς να προβαίνουν σε ανατροπή.
«Εγώ έμαθα πώς την ελευθερία και την ανεξαρτησία δεν μπορείς να τη διεκδικήσεις από τους άλλους-από την κοινωνία γενικότερα ή από τους άντρες-αλλά μπορείς μόνο να την αναπτύξεις και να την κερδίσεις με κόπο, από μέσα. Για να την κερδίσουμε θα πρέπει να πετάξουμε μακριά τις εξαρτήσεις πού, σαν τα δεκανίκια, τις χρησιμοποιούμε για να νιώθουμε ασφαλείς. Αυτή η αντικατάσταση δεν είναι ωστόσο φοβερή. Η γυναίκα που πιστεύει στον εαυτό της δεν έχει ανάγκη να τον κοροϊδεύει με ψεύτικα όνειρα που είναι πέρα από τις δυνατότητές της. Ταυτόχρονα, όμως, δεν υποχωρεί μπροστά στους στόχους για τους οποίους είναι ικανή και προετοιμασμένη. Είναι ρεαλίστρια, προσγειωμένη και αγαπάει τον εαυτό της. Και ακόμη, είναι επιτέλους ελεύθερη να αγαπάει τους άλλους- επειδή αγαπάει τον εαυτό της. Όλα αυτά τα πράγματα ανήκουν στη γυναίκα που έχει ανοίξει ελεύθερα τα φτερά της.»- Colette Dowling
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου